پی بگیرید

رزبری پای ۴ خریدم و از کردهٔ خود دلشادم...به زودی چند تا توت درباره‌ش مینویسم برای تنویر افکار دوستانی که میخوان بخرن.

مدلی که من خریدم ۴ گیگ رم داره و میتونه یه جور کامپیوتر متوسط به شمار بیاد. در واقعیت ولی چندان درست نیست؛ باید یه فکری برای مشکل گرم شدن پردازنده کرد. من بستهٔ CanaKit رو از آمازون سفارش دادم که شامل کیس، فن، هیت سینک، کابل MicroHDMI و آداپتور به همراه کلید خاموش/روشن بود. کیفیت کیس خوب بود، این ویژگیش رو هم که با خار محکم میشد و نیازی به پیچ‌گوشتی برای بستنش نبود رو هم دوست داشتم. ولی امان از فن و هیت سینک‌ها. سه تا هیت سینک چسکی بودن به همراه پد جاذب گرما

گنده‌تره رو میچسبوندی رو پردازنده، متوسطه میرفت رو رم و کوچیکتره رو کنترلر درگاه‌های یو.اس.بی.
رم و یو.اس.بی چندان گرم نمیشن معمولا که نیازی به خنک‌سازی داشته باشن، ولی سی.پی.یو رزبری پای ۴ قطعا به خنک‌سازی نیاز داره. به راحتی میتونی دمای ۸۰ درجهٔ سانتیگراد رو رد کنه که در این حالت برای آسیب ندیدن، به شکل خودکار فرکانس رو میاره پایین (به قول فرنگیا Throttle میکنه) و نتیجه‌ش میشه افت کارایی. فنی که به همراه CanaKit بود یه فن کوچیک بود مناسب برای سایز کیس، ولی برای اینکه سروصدا نکنه، دورشو کم کردن

حتی زمانی که به اتصال پنج ولت(رو GPIO) وصله، صداش اصلا شنیده نمیشه و با توجه به سایزش، میشه به راحتی فهمید هوا چندان داخل کیس جریان نداره. کل این دم و دستگاه دمای سی.پی.یو رو در حالتی که بار متوسطی رو سیستمه، در حد ۶۸ تا هفتاد و یکی-دو نگه میداره.
ولی وای به روزی که بخواید یه ویدئو 1080p60 یا حتی 720p60 رو یوتیوب ببینید!
بعد از پنج دقیقه علامت دماسنج به نشانهٔ جلز ولز کردن پردازنده در گوشهٔ صفحه ظاهر میشه.
این فن و این هیت سینکا به لعنت خدا هم نمیارزیدن در کل.
پس چی کار باید کرد؟
برید توت بعدی

یه کیس دیگه از آمازون امروز سفارش دادم که هم‌زمان هیت‌سینک هم هست. (Flirc Case رو تو یوتیوب جستجو کنید میفهمید منظورم چیه)
نیازی به فن هم نداره و به شکل انفعالی (پسیو) خنک میکنه.
شاید بگید با فن که اون شد، بی‌فن چی میشه...ولی مسئله اینجاست که در صورت داشتن هیت سینک مناسب، شما میتونید یه پردازندهٔ ثردریپر ای.ام.دی که یه تنه ۲۵۰ وات برق میکشه رو هم خنک کنید.
حتی یه سری کامپیوتر که با برند Airtop عرضه میشن، پردازندهٔ Core i9 رو به همراه کارت گرافیک Quadro بی‌فن خنک میکنن

بررسی‌هایی که رو Flirc انجام شده، نشون میدن فرق اساسی در خنک‌سازی رزبری پای ایجاد میکنه.
حتی افرادی هستن که فرکانس پردازندهٔ رزبری پای رو تا ۲ گیگاهرتز و جی.پی.یو رو تا ۷۰۰ (۷۵۰ هم شنیدم) مگاهرتز اورکلاک کردن.

حالا نرم‌افزار.
سیستم عامل رسمی رزبری پای، Raspbianئه که اسمش هم نشون میده بر پایهٔ دبین ساخته شده.
من اصلا باهاش حال نکردم.
رفتم جاش Manjaro (بر پایهٔ آرچ) زدم.
چند تا مزیت داره، اول اینکه ۶۴ بیتیه، نه مث رزبین که با وجود پردازنده Armv8 (یا به قول لینوکس‌بازا aarch64) هنوز ۳۲ بیتیه. این باعث میشه یه مقدار کارایی دستگاه بره بالا.
دوم: بر پایهٔ آرچه و همیشه به جدیدترین نسخهٔ نرم‌افزارها دسترسی دارید و اگر هم نداشتید به احتمال ۹۹ درصد فایل PKGBUILDش در دسترسه.
ضمنا کم‌باگ‌تر هم هست از رزپین.

البته خیلیاتون ممکنه با این ویژگی آرچ که همیشه جدیدترین بسته‌ها رو میذاره واسه دانلود حال نکنید و از شما چه پنهون که منم هر وقت برای کرنل یا xorg/wayland آپدیت میاد، هفت قل میخونم و گوسفند نذر میکنم.
ولی بازم با آرچ حال میکنم!
دربارهٔ کارایی، رزبری پای کلا با پخش ویدئو 1080p60 از رو یوتیوب مشکل داره و فریمای زیادی رو میندازه. ولی این مشکل رو نسخهٔ اخیر Manjaro خیلی کمتر به چشم من اومد (طبیعتا تا وقتی که اون SoC نکبتی به دمای بحرانی نرسیده) و در حقیقت بر خلاف Raspbian تو مخم نبود.

این مشکل به نظر میاد بیشتر نرم‌افزاری باشه. البته رزبری پای یه کامپیوتر ۵۵ دلاریه و SoCش رو شرکت برادکام ساخته که بیشتر به خاطر چیپ‌های کارت شبکه و مودم‌هاش معروفه و خلاصه چندان «این‌کاره» به شمار نمیاد.
با این حال اگر سیستم‌عامل میدیا سنتر مث Libreelec روش بزنید، به راحتی میتونید ویدئوهای فول اچ.دی ۶۰ هرتز روش ببینید، بدون فریم دراپ.
فور کی سی هرتز هم مشکلی نداره، ولی به ۶۰ هرتز به ویژه HDR برسه اعصاب‌خوردکن میشه

خلاصه اینکه فعلا منتظریم مشکل خنک‌سازیش حل بشه تا ببینیم کار به کجا میرسه.
ضمنا منجارو نسخهٔ رزبری پای تا حدود سه روز پیش از شتاب‌دهندهٔ گرافیکی vc6 پشتیبانی نمیکرد، ولی در نسخهٔ 19.10 این مشکل حل شده.
یه مزیت دیگه‌ای هم که داره به نسبت رزدین و یادم رفت تو توت‌های قبلی بگم اینه که عین آدم صدا رو از اچ.دی.ام.آی منتقل میکنه، بدون نیاز به کانفیگ.
تو رزبین حتی با ویرایش فایل config.txt که پیکربندی سخت‌افزار رو در موقع بوت انجام میده هم نتونستم صدا رو اچ.دی.ام.آی داشته باشم.
منجارو از هر نظر بهتره

یه چیز دیگه هم یادم رفت اضافه کنم.
تو مجموعهٔ CanaKit یه مایکرو اس.دی ۳۲ گیگی هم گذاشته بودن که ساخت سامسونگ بود.
خوشحالم از این برندای کسشر نبوده، و البته به همراه رزبری پای، ۱۵۵ دلار کانادا پیاده شدم

یه چیز دیگه.
اوبونتو سرور ۱۹.۱۰ نسخهٔ ویژهٔ رزبری پای داره ولی وقتتونو پاش نذارید که پر از باگه ولی احتمالا به زودی رفع میشه.
نشد این کنونیکال ریلیز داشته باشه و باگ تومخی در کار نباشه

سیستم عامل رزبین مرورگر پیش‌فرضش کرومیومه. ادعا میشه که برای رزبری‌پای بهینه‌سازی شده و فایرفاکس به اون خوبی کار نمیکنه.
دست کم رو منجارو، من فایرفاکس رو ترجیح میدم. یه کم لودش برای اولین بار طولانی‌تره نسبت به کرومیوم (فقط یه کم) ولی بعد از اجرا به خوبی کار میکنه. در هر دو مرورگر در زمان اسکرول صفحه، یه مقدار اعوجاج دیده میشه که به خاطر پردازندهٔ گرافیکی نه‌چندان قوی رزبری پایه، ولی اعصاب خورد کن نیست و میشه زیر سبیلی ردش کرد. حالا این کیس تازه‌هه بیاد، اورکلاکش میکنم ببینم چی میشه.

حرفم رو دربارهٔ فن پس میگیرم. فن رو به حالت Intake (درون‌دم) گذاشته بودم و ضمنا درست جا نیافتاده بود.
اون ورش کردم که کار اگزاست (بیرون‌دم) رو بکنه و شیرین ده دوازده درجه سیستم خنک‌تر شد. البته صدای فن هم بلندتر شده نسبت به قبل. یه ویز خفیف میکنه.
دما دیگه در حدود ۴۰ دور میزنه و اگر یه ویدئو فول اچ.دی بخوام ببینم، به زور بعد چهل دقیقه به ۶۵ میرسه. مشکل Throttle رفع شده، ولی هنوز برای اورکلاک مناسب نیست.
منتظر کیس flirc میمونم

اورکلاک انجام شد.
فرکانس CPU رو بردم رو ۲۱۰۰ (۶۰۰ مگاهرتز افزایش) و GPU رو ۷۰۰ مگاهرتز (۱۵۰ تا افزایش...فکر کنم). شاید تا ۷۵۰ هم بشه کشیدش بالا، ولی مطمئن نیستم منبع تغذیه بکشه. همین الان مطمئن نیستم اگر هارد اکسترنال بهش وصل کنم یهو خاموش نکنه (البته یحتمل موفق نخواهد شد هارد رو روشن کنه، بعیده کل سیستم خاموش بشه)
یک ویدئو 1080p30 به مدت ۵۰ دقیقه دیدم رو یوتیوب و بلافاصله بعدش یه ویدئوی 1080p60 به مدت ۱۰ دقیقه. دمای پردازنده رسید به ۶۱ که بدک نیست. حتی لازم نشد از اون کیس Flirc استفاده کنم.

به طور کلی روون‌تر کار میکنه الان. به طرز محسوسی سرعت بوت رفته بالا.
البته توقع نداشتم که بعد از اورکلاک بترکونه، طبیعتا فرقه بین رزبری پای که از MicroSD بوت میشه با کامپیوتری که اس.اس.دی NVMe داره.
ضمنا هنوز درایور VC6 درست و حسابی نوشته نشده برای پردازندهٔ گرافیک. با بالا رفتن فرکانس GPU هنوز ویدئوهای یوتیوب مث قبل پرش دارن، هر چند مجددا تأکید میکنم که اعصاب خرد کن نیست. (قبل اورکلاک هم نبود)

الان هارد اکسترنال رو وصل کردم به پورت USB 3
به راحتی روشن و Mount شد

فرم‌ور رو به روز کردم. این به روز رسانی ظاهرا مصرف برق رزبری پای رو تا ۳۰ درصد کاهش میده و دستگاه خنک‌تر کار خواهد کرد.
خواستم بگم که ادعاشون درسته و واقعا دستگاه دماش میانگین هغت-هشت درجه کاهش پیدا کرده.

@Athelstan
واقعاً ممنونم که این قدر جالب و خوندنی تجربه‌هات رو نوشتی. من هم تازگی‌ها یه رسپبری پای ۳ گیرم اومده ولی هنوز فرصت نکردم باهاش کار جدی‌ای بکنم. کمترین کار اینه که اون لپتاپ x200 قدیمی رو که روش Kodi نصب هست از کمد زیر تلویزیون دربیارم و با این فسقلی جایگزینش کنم. ایدهٔ دیگه‌ام اینه که باهاش یه بچه‌بپا (!) (baby monitor) بسازم و بعد از راه‌اندازی دوربین، به تدریج ویژگی‌های پیشرفته‌تر رو براش بنویسم (تشخیص حرکت، تغییر دمای اتاق، ...). تو چه اید‌هایی داری؟

@masoud
حقیقت الان که فکر میکنم میبینم اگر یه کم بیشتر دست در جیب میکردم، میتونستم یه NVidia Jetson Nano بگیرم که بسیار قوی‌تره. ولی خوبی رزبری پای اینه که انواع و اقسام HAT براش موجوده.
مث هت‌های انواع سنسور که احتمالا خیلی به درد این پروژه‌ت میخوره. هرچند جتسون نانو هم GPIO مشابه رزبری پای داره و قاعدتا باید بشه این هت‌ها رو بست بهشون، اینکه این هت‌ها برای رزبری پای طراحی شدن و خیلی راحت میرن روش قرار میگیرن و یک مجموعهٔ جمع و جور درست میشه خیلی خوبه

@masoud
برای رزبری پای انواع دوربین‌های CSI موجوده، ولی بعضیاشون برای مقاصد خاص طراحی شدن.
مث پیکسی که البته تو ویدئو میبندتش به آردوئینو، ولی به رزبری پای هم میشه بستش

youtube.com/watch?v=391dXDjqzX

یه شرکت هندی هم هست به اسم e-Con Systems که اونم دوربینای باحالی میسازه.

برای شرکت در گفتگو وارد حساب خود شوید
پرسادون

با دوستان خود گفتگو کنید و دوستان تازه پیدا کنید. عکس، ویدیو، و نوشته‌های خود را به اشتراک بگذارید. پرسادون یکی از سرورهای شبکهٔ اجتماعی بزرگ ماستدون است و می‌خواهد محیطی ایمن و پایدار برای کاربران فارسی‌زبان باشد. تا وقتی که به سیاست‌های کاربری و شرایط استفادهٔ پرسادون احترام می‌گذارید، از بودن کنار شما در پرسادون خوشحال خواهیم شد.

راهنمای کاربری ماستدون

دربارهٔ پرسادون